gokhanca

Paralel portun ve bilgisayar otomasyonunun en fazla kullanıldığı yerlerden birisi hiç kuşkusuz DC motor kontrolleridir. Bu anlatımda paralel port üzerinden DC motorların nasıl kontrol edildiğini anlatacağım.

1. Uygulama

Daha önce yapmış olduğumuz, röle ile aç-kapa devresinde röleyi çıkarıp bir adet DC motor bağlarsak basit bir devre yapmış oluruz. Fakat bu devre ile sadece aç-kapa işlemini yapabiliriz. Gerekli malzemeler Paralel Port Üzerinden Çevre Cihazları Açıp Kapatmak konusunda belirtilmiştir.

2. Uygulama

  DC motoru sadece aç-kapa yapmak yeterli değil. Mesela motorun ters-düz dönüşünü de değiştirebiliriz. Motorun ters veya düz dönmesini belirleyen şey akımın giriş yönüdür. İşte bizim yapacağımız kontrol, akımın istediğimiz zaman, istediğimiz uçtan girmesini kontrol etmektir. Akım yönünü değiştirdikçe motor ters veya düz döner. Aşağıdaki devreye genel olarak H KÖPRÜSÜ adı verilir.

Yukarıdaki şekilde 4 adet BC 237 transistör ve 4 adet 4,7 Kohm'luk direnç kullanılarak basit bir devre tasarlanmıştır. Devreye Data0 ve Data1 pinlerinden iki ayrı sinyal girişi vardır. Devrenin işleyişini kısaca anlatayım.

Data 0 pininden gelen sinyal, yeşil renkli transistörlerin Beyz ayağından girer ve bu transistörleri yüksek yapar. Böylece akımın bu transistörler üzerinden geçmesi sağlanır ve 12 Voltluk akım, DC motorun, şekildeki sol ucundan girer ve sağ ucundan çıkarak toprağa ulaşır.

Ters dönüş için Data 1 pininden gelen sinyal, pembe renkli transistörlerin Beyz ayağından girer ve bu transistörleri yüksek yapar. Böylece akımın bu transistörler üzerinden geçmesi sağlanır ve 12 Voltluk akım, DC motorun, şekildeki sağ ucundan girer ve sol ucundan çıkarak toprağa ulaşır.

Her iki Data sinyalini de kesersek motor durur. Burada yapılmaması gereken tek şey aynı anda iki sinyali birden yollamamak. Bunu da programınız içerisinde kontrol ederseniz bir sorun yaşanmaz.

3. Uygulama

Eğer aynı anda birden fazla motor kontrol etmeniz gerekirse ULN 2003 entegresiyle bunu yapabilirsiniz. Bu entegre ile aynı anda 4 motoru birden aç-kapa yapabilmeniz mümkün. Her motor için bir Data sinyali kullanıyorsunuz. Bu durumda iki entegre kullanarak 8 motor kontrolü de yapabilirsiniz. Abartmakta zarar yok. Fazla motor göz çıkarmaz :)

Yukarıdaki şekilde her Data sinyali tam karşısındaki motorla ilgilidir. Bu dört sinyali istediğiniz gibi değiştirebilir ve motorları istediğiniz varyasyonlarda açıp-kapayabilirsiniz.

4. Uygulama

İşte size bu tür işlerde en çok kullanılan entegrelerden biri L293-D entegresidir. Bu entegre ile aynı anda iki motoru birden eş zamanlı olarak, ayrı ayrı ters-düz edebilir, birini açıp diğerini kapayabilir ve akla hayale gelmedik bir çok eziyeti yapabilirsiniz. Aşağıdaki ilk resimde entegrenin bacak numaraları ve tek motor için bağlantı şekli gösterilmiştir. Eğer sadece 1 motor kullanacaksanız entegredeki 1-2-3-4-5-6-7 nolu ayakları kullanmalısınız. Öbür tarafı kullanamazsınız.

 

 

Bir motor kontrolü için 3 sinyal gereklidir. Bunlar (D0 - D1 ve D2 'dir). Ayrıca entegrenin 16. bacağından daimi +5V verebilmek için de bir sinyal daha lazım. Bu durumda 1 motor için 4 sinyal kullanıyoruz. 3 ve 6 nolu ayaklar motorun ayaklarıyla bağlanacak. Devre karışmasın diye göstermedim. 4 ve 5 nolu bacaklar topraklama. Bunların her ikisini de birleştirip Paralel Portun 25 nolu pinine yollayabilirsiniz. Motorunuzu besleyecek akımın (+) yönü 8 nolu bacaktan girecek. Diğer ucu toprağa bağlayabilirsiniz.

İki motor için bağlantı şeması da aşağıdaki gibidir:

Görüldüğü gibi 2. motor bağlantısı entegre üzerinde aynı şekilde fakat ters-simetrik olarak yerleşiyor. Her motor için entegre üzerinde 7 bacak kullanılıyor. 1-7 arasındakiler 1.motor için, 9-15 arasındakiler 2.motor için.

Bacak Olayları:

Kısa ve sade olması için tek motor olan durumu anlatıyorum:

D0     D1     D2     D3
-----  -----  -----  -----
1      1      0      1    ( SAĞA DÖNÜŞ )
1      0      1      1    ( SOLA DÖNÜŞ )
0      0      0      1    ( YAVAŞ DURUŞ )
0      1      1      1    ( YAVAŞ DURUŞ )
0      0      0      0    ( TAMAMEN KAPALI )